ဗမာလူမ္ိဳးေပၚေပါကႅာပုံ သမိုင္းေၾကာင္းအ်ပၫ့္အစံု

ဗမာလူမ္ိဳးေပၚေပါကႅာပုံ သမိုင္းေၾကာင္းအ်ပၫ့္အစံု

တိဘကၱိဳဘားမႏ္း လူမ္ိဳးႏၾယၥဳႀကီး မြ အႀကီးဆုံးေသာလူမ္ိဳး်ဖစ္သၫ္။ ေယန႔ ်မႏၼာႏိုင္ငံ နယၷိမိတ္အၾတင္းသို႔

နာဂ၊ သက္၊ ကမ္းယံ၊ ပ္ဴ တို႔ေနာကၼြ ဝင္ေရာကႅာ်ခင္း်ဖစ္ေသာႅၫ္းပ္ဴတို႔ ထူေထာင္သည့္ ပထမ်ပၫ္ေထာငၥဳကို

ဒီ ၈ ရာစုၾတင္ နႏ္ေက္ာကၱိဳ႕က ဖ္ကၥီးၿပီးခ္ိႏ္ မတိုငၼြီက ပင္ ေရာက္ရြိေနထိုင္ေနခဲ့ၿပီး်ဖစ္သၫ္ဟဳခန႔ၼြႏ္း၍ရႏိုင္သၫ္။

ေအဒီ ၁၀ ရာစုမတိုငၼြီအခ္ိႏၠပင္ ေက္ာကၦၫ္ ၁၁ ခ႐ိုျငၲေင္အ်ခခ္ခဲ့ၿပီး ေနာကၼ္ားမၾကာမြီ ၾတင္
်မစ္သာ ၆ ခ႐ိုင္ ၊ ပုဂံ ေန်ပၫ္ေတာၱိဳ႕ကို ထူေထာငၠာဒုတိယ်မႏၼာ်ပၫ္ေထာငၥဳကို တၫ္ေထာငၡဲ့ၾကသၫ္။

သို႔ေသာ္်မႏၼာႏိုင္ငံသားတို႔က ထို်ပၫ္ေထာငၥဳကိုသာပထမ်ပၫ္ေထာငၥဳအ်ဖစ္ လကၡံၾကသၫ္။
သမိုင္းတစ္ေလ္ာၾကၱင္ ျမႏၢိဳ၊ တ႐ုတ္၊ ယိုးဒယား၊ ျမႏ္၊ ရခိုင္၊ ရြမ္း၊ ကရင္ အစရြိသည့္ အၾတင္း၊ အ်ပင္

ရႏ္အမ္ိဳးမ္ိဳးႏြင့္ႀကဳံၾတ႕ခဲ့ဖူးၿပီး အႀကိမၲိဳင္းၾတင္ ်ပၫ္ေထာငၥဳ၏ ဦးေဆာင္သဴေနရာကို ဗမာတို႔ ်ပႏႅၫၠာေရာက္ရြိႏိုငၡဲ့သၫ္။

ေအနာ္ရထာ၏ ပထမ်ပၫ္ေထာငၥဳ(ပထမ်မႏၼာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး)၊ တပင္ေ႐ႊထီး-ဘုရင့္ေနာင္
တို႔ ၏ဒုတိယ်ပၫ္ေထာငၥဳ(ဒုတိယ်မႏၼာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး)၊ ေအလာင္းဘုရား၏ တတိယ်ပၫ္ေထာငၥဳ
(တတိယ်မႏၼာႏိုင္ငံေတာ္ႀကီး) တို႔ကိုတၫ္ေထာငၠာ သမိုင္းတစ္ေလ္ာၾကၱင္ ေအာင္ႏိုင္သဴမ္ားအ်ဖစ္ရပၲၫ္ႏိုငၡဲ့သၫ္။

တတိယ်ပၫ္ေထာငၥဳေခတ္(ကုႏ္းေဘာင္ေခတ္)

ပထမ အဂလႋပ္ – ်မႏၼာ စျစၸဲ (အဂလႋပၲိဳ႕၏်မႏၼာႏိုင္ငံေအပၚ ပထမ က္ဴးေက္ာၥျစၸဲ) အၿပီးၾတင္
မဏိပူရ ၊ တနသၤာရီႏြင့္ ရခိုင္ ေဒသမ္ားကို အဂလႋပၲိဳ႕ထံ ေပးအပၡဲ့ရၿပီး ၁၈၈၆ ၾတင္
်မႏၼာႏိုင္ငံသၫ္ ၿဗိတိသြ္ အငၸါယာအၾတင္းသို႔က္ေရာကၡဲ့သၫ္။ ၁၉၃၇ ခုႏြစ္အထိ ်မႏၼာႏိုင္ငံသၫ္
အိႏၵိယ၏ ်ပၫၷယၱစၡဳအ်ဖစ္ တၫ္ရြိခဲ့ၿပီေနာကၺိဳလၡ္ဳပ္ေအာငၧႏ္း၏ ဦးေဆာင္ႀကိဳးပမ္းမႈေၾကာင့္

၁၉၄၈ ခုႏြစ္ ဇႏၷဝါရီလ (၄) ရက္ေန႔ၾတင္ၿဗိတိသြ္ အုပၡ္ဳပၼႈ ေအာကၼြ ၾလတႅပ္ေရး ရရြိခဲ့ၿပီး
်မႏၼာ်ပၫ္ အ်ဖစ္်ပႏႅၫၳဴေထာငၡဲ့သၫ္။

ေနာက္ ၁၉၆၂ ခုႏြျစၲင္ ်ပၫ္ေထာငၥဳဆိုရြယႅစ္သမၼတ်မႏၼာႏိုင္ငံေတာ္ အ်ဖစ္ ကူးေ်ပာင္းကာ
တစၸါတီဗဟိုဦးစီးစနစ္်ဖင့္ အုပၡ္ဳပၡဲ့သၫ္။၂၆ ႏြစ္အၾကာၾတင္ တစၸါတီစနစၸ္က္သဳၪ္းၿပီး
တေပၼတာၼြ ႏိုင္ငံ့အာဏာကို ထိႏ္းသိမ္းခဲ့သၫ္။ ၂၀၁ဝ ခုႏြျစၲင္ ပါတီစုံ ဒီမိုေကရစီစနစ္သိဳ႕
ကူးေ်ပာင္းရႏၥီမံလ္က္ရြိၿပီး ကုလသမဂၢ ၊အာဆီယံ ၊ WTO စသည့္ အျဖဲ႕အစၫ္းမ္ားၾတင္
ပါဝငၡဲ့သၫ္။

ဗမာလူမ္ိဳးတို႔ဆင္းသကႅာပုံ

်မႏၼာႏိုင္ငံအၾတင္းသို႔ ဝင္ေရာကၼလာမီ ႏြစ္ေပါင္း၄၀ဝေဝက္ာၡန႔္အခ္ိႏၠ ဗမာလူမ္ိဳး
တို႔သၫ္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ေအနာက္ေ်မာကၹက္ရြိကႏၥဳေဒသ၊ ေထာင္်မစ္ဝြမ္းၾတင္ ေနထိုငၡဲ့ၾကသၫ္ဟဳ
ခန႔ၼြႏ္းရသၫ္။ သက္ေသေအထာက္အထားအား်ဖင့္ ဗမာတို႔၏ ဘိုးၾဘားမ္ား်ဖစ္သၫ္ဟဳ ဆိုရႏၡက္သကဲ့သို႔

်ငင္းပယ္ႏိုင္်ခင္းလၫ္းမရြိေပ။ ေၾတ႕ရြိရသည့္ ထိုလူမ္ိဳးစုတို႔၏ က္ႏ္ရစ္ေသာအသုံးေအဆာငၼ္ားမြာေအတာ္အတႏ္အဆင့္်မင့္သည့္ ေက္ာက္ေခတ္ေႏြာင္းလက္ရာမ္ိဳးရြိၿပီးေခတ္ၿပိဳငၲ႐ုတႅက္ရာမ္ားႏြင့္ ေရခ္ိႏ္ညီေသာယၪ္ေက္းမႈမ္ိဳးရြိသၫ္ဟဳ ဆိုႏိုင္သၫ္။

တ႐ုတၱိဳ႕၏အင္အားႀကီးမားျစာနယၸယၡဲ္႕ၾထငႅာမႈမ္ား၊ လူမ္ိဳးစုအခ္င္းအခ္င္း တိုကၡိဳကၼႈမ္ားေၾကာင့္အဆိုပါလူမ္ိဳးစုသၫ္ ေတာငၹက္ေဒသမ္ားသို႔ ေ႐ျ႕ေ်ပာင္းလာၾကသၫ္။ ထိုသို႔ ၾလတႅပၼႈအၾတက္ ေ႐ျ႕ေ်ပာင္းရာၾတင္ေပးဆေပ္ရသာ တႏၹိဳးမြာ အႏြစ္ ၃၀ဝဝနီးပါးမြ္တိမ္ေကာခဲ့ရသၫ္ယၪ္ေက္းမႈပင္်ဖစ္ေတာ့သၫ္။

ဆိုလိုသၫၼြာမိမိတို႔လူမ္ိဳးစုၾလတ္ေ်မာက္ေရးအၾတက္ ယၪ္ေက္းမႈကို ပစၸယၠာ ေရာက္ရာအရပၼြ ယၪ္ေက္းမႈမ္ားေရာေႏြာလာသၫၠိဳ လကၡံခဲ့ရ်ခင္းပင္်ဖစ္သၫ္။ တနၫ္းအား
်ဖင့္ ပုဂံၾတေင္အ်ခခ္သည့္ ေအဒီ ၁၁ရာစုက ဗမာတို႔ယၪ္ေက္းမႈသၫ္ ေအဒီ ၁၁ရာစု တ႐ုတၱိဳ႕၏ ယၪ္ေက္းမႈႏြင့္ ယဥႅြ္င္ အဆင့္အတႏ္းခ္င္းမ္ားျစာၾကာ်ခားခဲ့ေပၿပီ။

သို႔်ဖင့္ ခရစ္၇ ရာစုမ္ားေအရာၾကၱင္ ထိုလူမ္ိဳးစုသၫၱ႐ုတ္-်မႏၼာနယၥပ္သိဳ႕ေရာကႅာၿပီ်ဖစ္ၿပီး တ႐ုတၼြတၱမ္းမ္ားၾတင္ မႏ္းမႏ္ ဟုေခၚသည့္ လူမ္ိဳးအုပၥဳႀကီးအ်ဖစ္ တၫ္ရြိခဲ့သၫ္။ ထိုအုပၥဳႀကီးအၾတင္းမြ မႏ္ဟဳေခၚသည့္ လူမ္ိဳးစုမြ မိမိတို႔အႀကီးအကဲ်ဖစ္သဴကိုမင္း၊မင္းေစာ ဟုေခၚၾကၿပီး စစၼက္ေရးရာၾကၽမ္းက္င္သဴမ္ား်ဖစႅာသၫ္။ သို႔ေသာ္ ေမႊး်မဴေရးႏြင့ၥိဳကၸ္ိဳးေရးလုပ္ငႏ္းမ္ားကိုလၫ္း ေဆာင္႐ၾက္ၾေကၾကာင္းသိရြိရသၫ္။

ထိုစဥၠပင္ အိမ္ၾကကၠိဳ ေမႊး်မဴေနၿပီ်ဖစ္သၫ္ဟဳ သိရြိရသၫ္။ ထိုလူမ္ိဳးသၫ္ ထႂၾကလုံ႔လရြိၿပီး စစ္ေရးၾတင္အၾလႏ္ အားသႏ္သဴမ္ား်ဖစ္သၫ္ ဟုဆိုသၫ္။စျစၸဲမ္ားၾတင္ လံြႏြင့္ ်မင္းစီးၾကၽမ္းက္ငၼႈကို အသုံးခ္ကာတိုကၡိဳက္သၫ္။

အမ္ိဳးသားမ္ားသာမကအမ္ိဳးသမီးမ္ားပါ်မင္းကိုၾကၽမ္းက္ျငၥာ စီးႏြင္းႏိုင္သၫ္။ ေလး်မားအတၾတၱင္
က္ငႅၫၠာ အဆိပႅဴး်မား်ဖင့ႅၫ္းရႏ္သဴကိုတိုကၡိဳက္ေလ့ရြိသၫ္။ ေ်ခတံရြၫ္အိမၼ္ားတၫ္ေဆာက္ေနထိုင္သၫ္။ေဘာင္းဘီဝတၦင္ေလ့ရြိၿပီးေခါင္းေပါင္းအနီကို ေပါင္းေလ့
ရြိေၾကာင္း သိရသၫ္။

၈ရာစုေအစာပိုင္းကာလမ္ားၾတငၷႏ္ေက္ာကၱိဳ႕၏ အုပၥီးမႈကိုခံလာရၿပီး ခရစ္ႏြစ္၇၉၄
ခန႔္ၾတင္ နႏ္ေက္ာကႅက္ေအာကၡံ်ဖစ္ရသၫ္။ စစ္ေရးၾကၽမ္းက္ငၼႈေၾကာင့္ နႏ္ေက္ာကၱိဳ႕၏ ေအရြ႕ေတာင္အာရြကုႏ္းေ်မအား က္ဴးေက္ာၥျစၸဲမ္ားၾတင္ တပ္ဦးမြ အမ္ားဆုံး
ပါဝေင္ရလ့ရြိသၫ္။

မႏ္းမႏၥစ္သၫၼ္ားသၫ္ အၾလႏၲရာသတၱိရြိၿပီး သစၥာလၫ္းၿမဲသၫ္ဟဳဆိုေလ့ရြိသၫ္။ စျစၸဲၾတင္
မႏ္းမႏၥစ္သၫၱစ္ဦးအား ဖမ္းဆီးရမိ၍ မၫ္သိဳ႕ပင္႐ိုက္ႏြကၥစ္ေဆးေစကာမူ မၫ္သည့ႅိြ္ဳ႕ဝြကၡ္ကၠိဳမြ ေ်ပာ်ပမၫၼဟုတ္ဟဳ ဆိုသၫ္။

်မႏၼာႏိုင္ငံသို႔ဝင္ေရာကႅာ်ခင္း

စစၲိဳက္သႏ္သဴမ္ား်ဖစ္ေသာႅၫ္း မိမိတို႔ကို အုပၥီးထားသည့္ နႏ္ေက္ာကၼ္ားခိုင္းသကဲ့သို႔ အခ္ိႏ္ၾကာ်မင့္ျစာ လြည့ႅၫၱိဳကၡိဳက္်ခင္းမြာ မ်ဖစ္ႏိုင္သၫ္ေၾကာင့ၱစ္ေၾကာင္း၊ နဂိုကပျငႅတႅပၼႈကိုေအလးထားသည့ႅဴမ္ိဳး်ဖစ္သၫ္ေၾကာင့္ တစ္ေၾကာင္း ခရစ္ႏြစ္၉ ရာစုမတိုငၼီကပင္ နႏ္ေက္ာက္အဳပၡ္ဳပ္သည့္ ်ပၫၷယ္အၾတင္းမြ အုပၥဳလိုကၥတျငၴၾကၡာလာၾကသၫ္။

ေအရြ႕ေတာင္အာရြတျခင္ေနရာေဒသေအတာၼ္ားမ္ားကိုေရာကၹဴးၿပီး်ဖစ္သ်ဖင့္ မိမိတို႔ႏြင့္ အသင့္ေတာၦဳံး်ဖစၼည့္ေဒသကို ေ႐ျးခ္ယ္ႏိုင္ၿပီ်ဖစ္သၫ္။ သို႔်ဖင့္ ပူ်ပင္းစိုျစတ္ၿပီးငြကၹ္ားေရာဂါကဲ့သို႔ ေရာဂါဆိုးမ္ိဳးရြိရာ ေဒသမ္ားကို ေရြာင္ရြားကာ ်မႏၼာႏိုင္ငံ၏ဗဟိုေဒသ၊ပူအိုက္ေ်ခာက္ေၾသ႕ကာေရာဂါဘေယဘးကင္းရြင္းသည့္ ေဒသကို ေ႐ျးခ္ေယ္အ်ခခ္ေေလတာ့သၫ္။

်မႏၼာ့ေ်မပထဝီေအနအထားကို သိရြိၿပီး်ဖစ္သကဲ့သို႔မိမိတို႔အားခုခံသူမရြိမည့ႅမ္းေၾကာင္း်ဖစ္သည့္သံၾလင္်မစၠိဳစုႏၧင္းကာ ေ်မာကၸိဳင္းရြမ္း်ပၫၷယၠိဳ်ဖတ္သႏ္းကာ ဗဟို်မႏၼာေဒသကို ေအရြ႕ေတာင္ေထာင့ၼြ ဝင္ေရာက္သၫ္။

ထို႔ေနာကၥိဳကၸ္ိဳးေ်ေမကာင္းျမႏ္သည့္ေက္ာကၦၫ္ႏြင့္ မင္းဘူးေဒသမ္ားကို အရင္ေရာက္ႏြင့္ေသာ ျမႏ္၊သက္၊ေပလာင္ ႏြင့္ ပ္ဴတို႔ထံမြ လုယူသၫ္။(လုယူသၫ္ဟဳဆိုရာၾတင္ တစ္ၿပိဳငၷက္ စစ္်ပဳ၍ ယူသၫၼ္ိဳးရြိႏိုင္သကဲ့သို႔၊ လူဦးေရအတိုးအျပားေပၚၾတင္ ေအ်ခ်ပဳကာဝါးၿမိဳ်ခင္းလၫ္း ရြိႏိုင္
ပါသၫ္။)

ထို႔ေနာက္ ဆၾက္သယ္ေရး၊ရိကၡာရရြိႏိုငၼႈႏြင့္ေအ်ခေအနအရပ္ရပၠိဳ သုံးသပၠာ ၿမိဳ႕ေတာ္အ်ဖစ္အလယၺဟိုၾတင္ရြိသည့္ ပုဂံကိုထူေထာင္သၫ္။ထိုေနာကၼိမိအရငႅဴမ္ိဳးမ္ား်ဖစ္သည့္ ပ္ဴ နင့္ ျမႏၲိဳ႕ထံမြ ဘာသာစကား၊ဘာသာေရးႏြင့္ ယၪ္ေက္းမႈမ္ားကို လကၡံသုံးျစဲလာၾကသၫ္။ထို႔ေၾကာင့္ ေအာင္ႏိုင္သဴမ္ားသၫ္ ယၪ္ေက္းမႈ်ဖင့ၠ္ဆုံးၿပီဟု ဆိုေရလာက္ေအာငၸင္်ဖစ္ေတာ့သၫ္။

ေပလာင္ႏြင့္ ျမႏႅဴမ္ိဳးမ္ားထံမြ ဆၫ္ေေရသာကႅယ္ယာေ်မစိုကၸ္ိဳးနၫ္းစနစၠိဳ ရယူကာစိုကၸ္ိဳးေရးကိုအႀကီးအက္ယၱိဳးခဲ္႕သၫ္။ ေတာမ္ားကိုခုၾတၳင္ရြင္းလင္းကာ
စိုကၸ္ိဳးေ်မအ်ဖစ္ ေဖၚထုတ္သၫ္။

သို႔်ဖင့္ ေ႐ႊဘို၊မုံ႐ျာ၊ပခုကၠဴ၊စစၠိဳင္း ႏြင့္ မႏၲလးအစရြိသည့္ ေဒသမ္ားၾတငႅယၥိဳကၸ္ိဳးၾကၿပီး အ်ခားေ်မဩဇာညံ့ဖ္င္းသည့္အရပၼ္ားၾတင္ ၾကမ္း၊ထႏ္း အစရြိသည့္ဥယ္ာၪ္ၿခံမ္ားကိုလုပၠိဳင္
ၾကသၫ္။အၾလႏၼြ ညံ့ဖ္င္းသည့္ ေ်မမ္ားၾတင္ ေ်ပာင္း၊ႏြမ္းအစရြိသၫၱိဳ႕ကို စိုကၸ္ိဳးသၫ္။

ဤသို႔်ဖင့္ ်မႏၼာႏိုင္ငံရဲ႕အလယၸိဳင္း ေ်ခာက္ေၾသ႕ေဒသႀကီးတစၡဳလုံးအားစိုကၸ္ိဳးေ်မအ်ဖစ္ ေ်ပာင္းလဲႏိုငၡဲ့်ခင္းမြာဗမာတို႔အၾတက္အၾလႏၸငၢဳဏ္ယဴျဖယ္်ဖစ္သည့္ ႀကီးမားေသာေအာင္်မငၼႈပင္်ဖစ္သၫ္။စိုကၸ္ိဳးေရး်ဖျစၴႏ္းကာ ေအ်ခတက္ေနထိုျငၡင့္ရရြိလာၿပီ်ဖစ္သ်ဖင့္ လူဦးေရမြာလၫ္း အလ္င္အ်မႏၸငၲိဳးျပားလာၿပီးနယၸယၼြာလၫ္း က္ယ္်ပန႔ႅာသၫ္။

႐ိုးရာယၪ္ေက္းမႈႏြင့္ ေဓလ့ထုံးစံ

ဝတၥားဆင္ယငၼႈ

်မႏၼာႏိုင္ငံ အထကၸိဳင္းႏြင့္ အလယၸိဳင္းၾလင္်ပင္ေဒသမ္ားၾတင္ အစၪ္အဆက္ ေနထိုင္ၾကသၫ္။ AD ၁၀ ရာစုခန႔ၥ၍ ဧရာဝတီ ်မစ္႐ိုးတစ္ေလြ္ာၾကၱင္ ၿမိဳ႕်ပမ္ားထူေထာင္ေနထိုင္ၾကသၫ္။ပုဂံ၊ အင္းဝ၊ အမရပူရ၊စစၠိဳင္း၊ မႏၲေလးတို႔မြာ ထင္ရြားသၫ္။ ေယန႔အခ္ိႏၼ္ားၾတင္ ဗမာလူမ္ိဳးမြာ ်မႏၼာႏိုင္ငံစုစုေပါင္းလူဦးေရ ၆၀ရာခိုင္ႏႈႏ္းေက္ာ္ရြိသၫ္။

ဗမာအမ္ိဳးသမီး မ္ားသၫ္ ရင္ေစ့ ရြပ္အက္ၤ ီကို ဝတၦင္ၿပီး ပိုးခ္ၫ္ေဖာကၳားေသာ ၾကင္းလုံခ္ၫၠိဳဝတၦင္၍ပခုံးၾတငၸဳဝါလႊား ရငၲစၻကၱစၡ္ၾကၱငၡ္ထားသၫ္။ ဗမာအမ္ိဳးသမီးမ္ားသၫၦံပငၠိဳအထူးဆင္ယငၴဳံးျဖဲ႕ေလ့ရြိသၫ္။ အမ္ိဳးသားမ္ားမြာ ဦးေခါင္းၾတင္ ေခါင္းေပါင္းေပါင္း၍ တိုကၸဳံ ရင္ေစ့ႏြင့္ ပုဆိုးကို ဝတၦင္ၾကသၫ္။

ဘာသာ

ဘာသာအယူဝါဒအား်ဖင့္အစပထမၾတငၼဟာယာနဂိုဏ္း၊႐ိုးရာနတ္ႏြင့္ဟိႏၵဴနတၱိဳ႕ကို ကိုးၾကယ္သၫ္ဟဳ ေလ့လာသိရြိရပါသၫ္။ ေအနာ္ရထာမင္း လကၳၾကၱငၴိဳအယူၾကဲဂိုဏ္းမ္ားကို ႏြိျပၠပ္ၿပီး စစၼြႏ္သည့္ ေထရဝါဒ(မဟာယာနဂိုဏ္း က ဟိနယာနဟုေခၚသၫ္။)ဗုဒၶဘာသာကို ကိုးၾကယ္ရႏ္ ပ္ိဳးေထာင္ေပးခဲ့သၫ္။

သို႔ေသာ္သမိုင္းတစ္ေလ္ာၾကၱငၼဟာယာန ႏၾယ္ေသာျပဲေက္ာင္းေအလ့အထမ္ား၊႐ိုးရာနတ္ႏြင့္ဟိႏၵဴဆိုင္ရာေအလ့အထမ္ားကို ေညာင္ရမ္းေခတ္အထိ ေၾတ႕ရြိခဲ့ရသၫ္။ သက္ေသအား်ဖင့္ က္ႏၥစ္သားမင္း နႏ္းသစၲၫ္ၿပီး နႏ္းသိမ္းျပဲခံရာၾတင္ ဟိႏၵဴနတ္်ဖစ္သည့ၺိႆႏိုးနတၼ္ားကိုပသ်ခင္း ေတာင္ငဴနႏ္းဆၾကၱငႅၫ္းေတာျငၲင္းရြငၼဳႏ္ယိဳဆရာေတာ္၊ ေညာင္ရမ္းမင္းဆက္၏ေနာကၦဳံးမင္းဆကၼ္ားၾတင္ ဗားမဲ့၊ ဗားေမာ့ အစရြိသည့္ျမႏၧရာေတာၼ္ားကို ပင့ၹိတၠာ နတ္ေမးေစ်ခင္းအစရြိ
သၫၱိဳ႕ကိုေၾတ႕ရသၫ္။

စာေပ

ေယန႔ ်မႏၼာစာေပေအရးအသားမြာဗမာစာကိုစံထားၿပီး ႐ုံးသုံးစာအ်ဖစ္၊ ်မႏၼာစာအ်ဖစ္သတၼြတ္သၫ္ ဟုဆိုႏိုင္သၫ္။ စာေပေအရးအသားၾတင္ ဗမာတို႔သၫ္ အႏၾယၱဴေသာ ပ္ဴတို႔ထံမြ မသင္ယဴခဲ့ပဲ၊ ျမႏၲိဳ႕ကို ဆရာတငၡဲ့ၿပီး အကၡရာ ေအရးအသားမြာလၫ္းျမႏၲိဳ႕ထံမြ ရယူသၫ္။ထို႔ေၾကာင့္ မ္က္ေမြာက္ေခၾတၱငၸ္ဴေက္ာကၥာ အႂၾကင္းအက္ႏၼ္ားကို ဖတ္ရႈအဓိပၸာယ္
ေဖာ္ႏိုင္ရႏၡကၡဲေနရသၫ္။

ဗမာ တို႔သၫ္ ခရစ္ႏြစ္ ၁၁၁၃ မြ ၁၁၇၄ အၾတင္း၌ ျမႏ္ယၪ္ေက္းမႈကိုမြီ်ငမ္း်ပဳ၍ သီး်ခား
ယၪ္ေက္းမႈ တၫ္ေထာင္ရႏ္အားထုတ္ေနဆဲ ်ဖစ္ေၾကာင္းေဒါကၱာသႏ္းၾထႏ္း၏ ေခတ္ေဟာင္း်မႏၼာ့ရာဇဝငၥာ-၂၅၌ ေၾတ႕ရသၫ္။ ဗမာ့သမိုင္းဆရာတို႔ကမူ ဗမာစာသၫ္ ပ္ဴစာမြဆင္းသကႅာသၫ္ဟဳ ယူဆၾကသၫ္။

ပ္ဴ စာမြဆင္းသက္႐ိုးမြႏႅြ္ငၸ္ဴ စာမြသၫ္ ဗမာစာ်ဖစႅာေစရႏ္ ေခတ္အဆကၦက္ ဆင့ၠဲဆင့ၠဲေ်ပာင္းလဲလာခဲ့ေသာ ၾကားခံစာေပမ္ိဳး ရြိရမၫ္။ ယင္းကဲ့သို႔မရြိခဲ့ေၾကာင္းကိုရာဇကုမာရ္ ေက္ာကၥာက သက္ေသခံလြ္က္ရြိသၫ္။

ရာဇကုမာရ္ေက္ာကၥာ၌ ပါဠိ၊ ဗမာ၊ ပ္ဴ၊ ျမႏ္ ဟူ၍စာေေပလးမ္ိဳး်ဖင့္ တၿပိဳငၲၫ္း ေရးထိုးထားသၫၠိဳေၾတ႕ရြိႏိုငၸါသၫ္။ ယင္းေက္ာကၥာမြာေအၾကာင္းအရာတစၡဳတၫ္းကို စာေေပလးမ္ိဳး်ဖင့္ တစ္ေခတၱၫ္းၾတင္ေရးထိုးခဲ့်ခင္း်ဖစ္သၫ္။ ထို႔ေၾကာင့ၺမာစာသၫ္ ပ္ဴ စာမြဆင္းသကႅာသၫ္ဟဴေသာအဆိုမြာခိုငႅဳံေသာေအထာက္အထားမဟုတ္ေခ္။

အလားတူျစာ ျမႏၥာမြဆင္းသကႅာသၫ္ဟဳ ဆို်ပႏ္ရႏႅၫ္း ယင္းေက္ာကၥာမြာပင္ ျမႏၥာလၫ္း
ပါရြိေနၿပီး်ဖစ္ေသာေၾကာင္းတၫ္း။ ေယန႔ထိ ပ္ဴေက္ာကၥာကိုေကာင္းျစာ ေေရရလၫႅၫၹတၱတ္သဴဟူ၍မရြိေသးေခ္။အဘယ္ေၾကာင့ၦိဳေသာ္ ပ္ဴတို႔သၫ္ ရခိုင္ႏြင့္ ျမႏၲိဳ႕ကဲ့သို႔သီး်ခားစာေပ်ဖင့္ ရပၲၫ္ေနထိုငႅာခဲ့ေသာလူမ္ိဳးမ္ား်ဖစ္ေေနသာေၾကာင့ၱၫ္း။

ေဒါကၱာသႏ္းၾထႏ္းက သူ၏ေခတ္ေဟာင္း ်မႏၼာ့ရာဇဝငၥာ-၁၂၂ ၾတင္ ထိုေလးရာစုၾတင္ စာေရးနၫ္းပညာကို ပ္ဴတို႔ရၾကလြ္က္ ျမႏ္ႏြင့္ရခိုငၲိဳ႕က ၆ ရာစုၾတေင္ရနၿပီး်ဖစႅြ္က္ေနာင္အခါ ဗမာတို႔က ပ္ဴ၊ ျမႏ္ ႏြစ္ဦးစလုံး ထံမြ နၫ္းကိုမြီလြ္က္ ၁၁ ရာစုၾတင္ ထိုပညာကိုရၾကသၫ္ဟဳ မြတ္ယဴႏိုင္
သၫ္ဟဴ၍ ေကာကၡ္ကၡ္ ေရးသားခဲ့ပါသၫ္။

တဖႏၸဳဂံေခတ္၊ပင္းေယခတ္၊အင္းေဝခတ္ ေက္ာကၥာမ္ားကိုေေသသခ္ာခ္ာ ေလ့လာၾကည့ၸါက“ရခိုင္သံ်ဖင့္ေရးသားထားေသာရခိုငၥာေပအသုံးအႏူႏ္းမ္ားကိုသာ ”ေၾတ႕ရြိၾကရ်ပႏ္သၫ္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဗမာတို႔သၫ္ ဗမာစာကို ပ္ဴႏြင့္ ျမႏၲိဳ႕ထံမြရသၫ္ဟဴေသာအဆိုကို စၪ္းစားစရာ ်ဖစႅာသၫ္ . ။

ရခိုင့္အသံ ႏြင့္ ပုဂံေခတၺမာေက္ာကၥာ ကို ႏြိင္းယြၪ္်ခင္း

  • ရဟႏ္းသဃၤာ = ရဟႏ္းသံဃာ
  • မင္းၾဆာ = မင္းဆရာ
  • ပင့္သကူ = ပံသကူ
  • လြိယ္ = ေလြ
  • ေအရြ႕လားေသာ္ = ေအရြ႕ၾသားေသာ္

ဗမာစာေပ တိုးတကႅာေသာ ပထမအင္းေဝခတၠာလ မြာလၫ္း ်မႏၼာ်ပၫ္အလယၸိဳင္း ကို
ရြမ္းတို႔ႀကီးစိုးထားခ္ိႏ္်ဖစ္သ်ဖင့္ ဗမာစာ တိုးတကႅာ်ခင္းသၫ္ ရြမ္းတို႔ရဲ႕ ေက္းဇူး လၫ္း ပါဝင္သၫ္။

ထို႔ေၾကာင့္ ဗမာစာ သၫ္ ဗမာလူမ္ိဴးတို႔ရဲ႕ စာေပ ဟုဆို်ခင္းထက္ ်မႏၼာ်ပၫ္ေထာငၥဳသားအားလုံးတို႔ရဲ႕အမ္ားပိုင္ ဘုံ စာေပ ေအရးအသား ဟု ဆိုေရပမၫ္။

Credit:athoothadin

Comments are closed.